Vogelwalhalla


In al haar verscheidenheid is de Boschplaat een geweldig vogelgebied. Jaarlijks broeden er vele duizenden vogels. Op de kwelders vinden we grote meeuwenkolonies en nestelende lepelaars. Op het strand broeden plevieren. Op de Koffieboonplaat huizen verschillende soorten sterns, waaronder de zeldzame dwergstern. Bij hoogwater benutten ze de stranden en kwelders als rustplaats. Bij laag water wordt er driftig naar voedsel gezocht op de droogvallende wadplaten. En dan hebben we het nog niet over de honderdduizenden trekvogels die in het voor- en najaar op de Boschplaat neerstrijken om bij te tanken voor hun reis naar verre broed- en overwinteringsgebieden. De Boschplaat is, evenals de Waddenzee, een onmisbare schakel in de trekvogelroute van noord naar zuid en vice versa.

De Boschplaat heeft voor vogels dus verschillende functies. Voor sommige soorten, als de wulp en de lepelaar, is het een broed- en rustgebied. Voor andere soorten, als de bruine kiekendief, is het bij uitstek een plek om te broeden én te foerageren.  Weer andere soorten, waaronder de trekvogels, komen er enkel om uit te rusten en op te vetten.

Lepelaars

BROEDGEBIEDEN. De laatste jaren broeden er jaarlijks tussen de vijfenzestig en zeventig soorten vogels op de Boschplaat. Begin vorige eeuw waren dat er slechts 10 tot 15. De sterke toename komt door de grote veranderingen die het landschap sindsdien onderging. Het gebied veranderde immers van een kale zandplaat, met schaars begroeide duinen, in een voor broedvogels aantrekkelijk natuurgebied met strandvlaktes, loofbos, uitgestrekte kwelders en ruig begroeide duinen.

Het aantal soorten dat nestelt in struwelen en jong bos is dan ook sterk toegenomen. Denk daarbij aan zangvogels en vogels die voorkomen in rietmoerassen, zoals de bruine kiekendief en rietzanger. Daarnaast treffen we ruim twintig soorten aan die een voorkeur  hebben voor schaars begroeide strandvlaktes, kwelders en de open pioniervegetaties van de kustduinen. Dit zijn vooral sterns en plevieren. De Boschplaat is ook belangrijk als broedplaats van bijzondere soorten als de lepelaar, aalscholver, eidereend en tureluur.

Tabel: Aantal broedparen van tien karakteristieke vogelsoorten op de Boschplaat
Kleine mantelmeeuw 10.000 – 12.000
Zilvermeeuw 4000 – 4500
Eider 1500 –  2000
Lepelaar 150 – 200
Aalscholver 200
Bruine kiekendief 20 – 25
Velduil 1-5
Scholekster 200
Tureluur 75 – 80
Wulp 35
Kiekendief

RUSTGEBIEDEN. De Boschplaat herbergt grote broedkolonies van kust- en kweldervogels. Om hen de nodige rust te gunnen zijn deze gebieden in de broedtijd, tussen half maart en half augustus, niet toegankelijk voor het publiek. Van deze rust profiteren ook foeragerende ganzen, met name de rotgans en de brandgans. Ook bij hoogwater rusten grote aantallen wad- en zeevogels op droog blijvende plekken op de Boschplaat; de zogenaamde hoogwatervluchtplaatsen (hvp’s, red.). Meestal zijn dat vaste plaatsen, zo dicht mogelijk bij hun voedergebieden. Zo’n dertig tot vijfendertig soorten wadvogels zijn aangewezen op deze rustgebieden.

Aalscholverkolonie

VOEDSELGEBIEDEN. De kwelders op de Boschplaat zijn letterlijk in trek bij ganzen- en eendensoorten, waaronder de grauwe gans, brandgans, smient, pijlstaart en wintertaling. De rotgans komt in het voorjaar af op de jonge kweldervegetatie om een vetreserve op te bouwen voor de trek naar arctische broedgebieden. Door de sterke veroudering van de Boschplaat komt deze vegetatie minder voor. Het aantal rotganzen dat de Boschplaat bezoekt neemt dan ook af. Van circa 18.000 halverwege de jaren tachtig tot zo’n 3000 de afgelopen jaren. Zij zijn vooral te vinden op de Groede waar, dankzij de begrazing, nog wel jonge vegetatie is te vinden.

INTERNATIONALE BETEKENIS. Als rust- en voedselgebied voor wad- en watervogels heeft de Boschplaat internationale betekenis. Zo’n zeventig vogelsoorten doen het gebied jaarlijks aan. Op sommige momenten gaat het om 80.000 tot 100.000 vogels. Tien soorten voldoen (ruimschoots) aan de zogenaamde Ramsar-1% norm (zie tabel). Dit criterium geeft aan dat minstens 1% van de wereldpopulatie van deze vogel het gebied aandoet. Voor de zilvermeeuw hebben we het zelfs over zes procent; goed voor 37.000 exemplaren.

Tabel: Internationale betekenis Boschplaat voor wad- en watervogels
Maximum Ramsar

1% criterium

Zilvermeeuw 37.000 6x
Bonte strandloper 24.000 2x
Smient 17.700 1x
Kanoet 17.500 4x
Stormmeeuw 16.500 1x
Rosse grutto 15.500 2x
Scholekster 13.000 1x
Wulp 11.400 1x
Bergeend 8800 3x
Rotgans

Lepelaar

8700

700

5x

4x