Klimaatbestendigheid


De zeespiegel stijgt al eeuwenlang. Tot nu toe groeiden grote delen van de Boschplaat mee met deze stijging. De zeespiegel stijgt op dit moment met zo’n 18cm per eeuw, maar als deze in de toekomst sneller stijgt, is het zeer de vraag of de Boschplaat het tempo kan bijhouden. De situatie is wat dat betreft erg onzeker.

SCENARIO’S. De meest recente scenario’s voor de stijging van de zeespiegel laten een ruime marge zien (zie onderstaand). Aangetekend moet worden dat er ook signalen zijn die een snellere en forsere zeespiegelstijging voorspellen.

KNMI scenario (2015)

2010 :  referentie 0
2050 :  + 20 – 40 cm.
2085:   + 25 – 80 cm.
2115:   + 100 cm.

Hogere waterstanden zullen er voor zorgen dat de druk op de zandige noordkust toeneemt en dat het strand en de buitenste duinenrij gevoeliger worden voor afslag.

KWELDERS. Hogere waterstanden maken dat kwelders vaker en langduriger worden overstroomd. Als het water voldoende sediment meevoert, wordt er meer slib afgezet. Met name langs de randen van de kwelders. Deze groeien dan mee met de zeespiegelstijging en blijven middelhoge kwelders. Hier is geen voorbeeld van, maar omgekeerd is gebleken dat 18 centimeter bodemdaling in dertig jaar op Oost-Ameland (gevolg van gaswinning) gecompenseerd is door sedimentatie. Dit kan ook het geval zijn op de meest frequent overstroomde delen van de kwelders op de Boschplaat.

Voor het ontstaan van pionierskwelders is de situatie anders. Hier is het niet alleen nodig dat er voldoende slib wordt aangevoerd, maar moeten de omstandigheden ook rustig genoeg zijn om het slib te laten bezinken. Op een aantal plaatsen aan de zuidkant van de Boschplaat is dat nu niet meer zo.

De kwelderzone direct achter de Stuifdijk wordt het minst vaak overstroomd. Tegelijk blokkeert de dijk de aanvoer van zand vanaf het strand. Dit gebied is de afgelopen zeventig jaar dan ook slechts gering opgehoogd. Omdat de bodem niet meegroeit kan dit problematisch zijn bij een sterker stijgende zeespiegel.

LEREN VAN VERLEDEN. Op verschillende plekken op de Boschplaat gestoken bodemprofielen laten de verschillen in hoogtegroei gedurende de afgelopen tachtig jaar goed zien.  Daarvan kunnen we leren voor de toekomst.

BODEMPROFIELEN BIJ PAAL 20 EN 21.

Dankzij de dynamiek in de zeereep bij paal 20, is er veel zand naar binnen gestoven. Gevolg is dat de bodem landinwaarts ruim vijftig centimeter is opgehoogd met ingestoven zand (zie fig, linker profiel).

Op dezelfde lengtebreedte, achter de Stuifdijk, bij paal 21 zien we een ander beeld. Kort na de aanleg van de Stuifdijk stopte hier de aanvoer van zand, vanaf het strand. Wel werd er slib afgezet. Toen het water minder vaak en minder ver kwam, ontstond er een laag organisch materiaal op het slib. De ophoging blijft hier dan ook beperkt.

Zoals de profielen laten zien, is het verschil in kwelderhoogte tussen de twee meetpunten vijfentwintig centimeter.

 

Bodemprofielen groene stip (links, ter hoogte paal 20) en gele stip (rechts, ter hoogte paal 21)). Ophoging dankzij dynamiek en beter bestand tegen voorziene zeespiegelstijging (zie inzet).

BODEMPROFIELEN TER HOOGTE VAN TWEEDE DUINTJES

Door regelmatige overstroming heeft zich op de zuidelijke kwelderrand een behoorlijke laag klei kunnen afzetten (zie fig. linker profiel, ter hoogte van de Tweede Slenk). De bodem is hier plaatselijk dan ook tweeëntwintig centimeter opgehoogd in vergelijking met het maaiveld rond 1935.

Een ander beeld zien we tussen de Stuifdijk en de Duintjes (zie fig. beide andere profielen, noordelijk van Tweede Duintjes). Mede als gevolg van genoemde, sterkere ophoging van de zuidelijke kwelderrand is hier zelden sprake van overstroming. Er is dan ook nauwelijks slib afgezet. We zien dit beeld over de hele lengteas, waardoor tussen de Duintjes en de Stuifdijk een langgerekte laagte ontstond die na overstromingen, bij hoogtij, langdurig onder water staat.

Bodemprofielen blauwe stip (links, ter hoogte Tweede Slenk) en groene en gele stip (tussen stuifdijk en Tweede Duintjes).

BODEMPROFIEL BIJ VIJFDE SLENK NA TWEE WASHOVERS

Onderstaand figuur laat zien dat de kwelder, ter hoogte van de Vijfde Slenk, tussen 1937 en 2014 zo’n vijftien centimeter met slib is opgehoogd. Twee washovers in 2014 en 2016 zorgden daarentegen voor een ophoging van maar liefst vijfendertig centimeter zand.